Eşlerin boşanma ve sonuçları üzerinde tam olarak uzlaştığı durumlarda boşanma davası genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Ancak bunun için kanunun aradığı şartların eksiksiz sağlanması ve iyi hazırlanmış bir protokol gerekir.
Kanuni şartlar
Türk Medeni Kanunu m. 166/3'e göre anlaşmalı boşanma için:
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Süre, resmi nikah tarihinden itibaren hesaplanır. Bir yılı doldurmamış evliliklerde anlaşmalı boşanma yoluna gidilemez.
- Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
- Hâkim, tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir. Bu nedenle her iki eşin de duruşmada hazır bulunması gerekir; yalnızca avukatın katılımı yeterli değildir.
- Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların vardığı anlaşmayı uygun bulmalıdır. Hâkim gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verilir.
Protokolde mutlaka bulunması gerekenler
Anlaşmalı boşanmanın kalbi protokoldür. Eksik ya da belirsiz bir protokol, duruşmanın ertelenmesine veya ileride yeni davalara yol açabilir. Protokolde açıkça düzenlenmesi gereken başlıca konular şunlardır:
- Velayet: Ortak çocukların velayetinin hangi eşe verileceği.
- Kişisel ilişki: Velayeti almayan eşin çocukla görüşme günleri, saatleri, bayram ve tatil düzeni.
- İştirak nafakası: Çocuk için ödenecek aylık tutar ve ödeme şekli.
- Yoksulluk nafakası: Talep edilip edilmediği; ediliyorsa miktarı.
- Maddi ve manevi tazminat: Talep edilip edilmediği; ediliyorsa tutarı ve ödeme zamanı.
- Mal paylaşımı: Ev eşyası, araç, taşınmaz, ziynet eşyası ve mal rejiminin tasfiyesine ilişkin anlaşma ya da bu konudaki taleplerden feragat.
"Nafaka talep edilmemektedir" gibi ifadeler de açıkça yazılmalıdır. Sessiz kalınan konular, boşanmadan sonra ayrı davaların konusu olabilir.
Süreç nasıl ilerler?
- Protokol hazırlanır ve eşler tarafından imzalanır.
- Dava dilekçesi ve protokol aile mahkemesine (aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesine) sunulur.
- Mahkeme duruşma günü verir. Duruşmada hâkim eşleri ayrı ayrı dinler ve protokolü okur.
- Hâkim uygun bulursa boşanmaya karar verir. Gerekçeli kararın tebliği ve kanun yolu süresinin geçmesiyle karar kesinleşir; ardından nüfus kayıtları güncellenir.
Duruşma tarihinin ne kadar sürede verileceği mahkemenin iş yüküne bağlıdır. Taraflar kanun yoluna başvurmayacaklarını duruşmada beyan ederse kesinleşme süreci kısalabilir.
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Velayetle ilgili "ileride değiştirilemez" gibi kayıtlar geçerli değildir; çocuğun üstün yararı her zaman öncelikli tutulur.
- Duruşmada taraflardan biri protokolden vazgeçerse dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanamaz.
- Ziynet eşyası ve mal rejimi gibi konular sonradan ciddi uyuşmazlık konusu olabildiğinden açık ve ayrıntılı yazılmalıdır.
Anlaşmalı boşanma hızlı bir yol olsa da, protokolde verilen kararların sonuçları yıllarca sürer. Protokolün imzalanmadan önce bir avukat tarafından gözden geçirilmesi, ileride doğabilecek sorunların önüne geçer.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; somut durumunuz için bir avukattan görüş almanızı öneririz.